‘De scholen komen altijd met zestig, tachtig of wel honderd leerlingen tegelijk. Zo’n bezoek moet natuurlijk ordelijk verlopen, dus verdelen we honderd leerlingen in groepen van dertig’, zegt Marijke Weterholt. Marijke – een kordate dame - loopt sinds 2008 mee in Museum Sjoel Elburg en zit in de educatiecommissie. Ze is gepensioneerd onderwijzeres en lesgeven is haar op het lijf geschreven. Het is haar persoonlijke missie het verhaal van de Elburger Joden aan de jongeren van nu door te geven. Ze doet dat samen met Jetse Kuipers, eveneens een gepensioneerde leraar die al lang is verbonden met de sjoel. ‘Dat houdt in dat we dan negen keer achter elkaar hetzelfde verhaal vertellen’, voegt hij er laconiek aan toe. Er komt heel wat kijken bij het werk voor de educatiecommissie: je begeleidt leerlingen in de filmzaal en de tentoonstellingscommissie en de Joodse begraafplaats op de stadswallen. Voor de groepen komt er ook altijd het verrassende moment dat Jetse Kuipers op de sjofar blaast. https://youtu.be/D8dsnF4WlOo
Leskoffer
Tijdens het bezoek van een school aan Museum Sjoel Elburg worden de leerlingen beneden ontvangen en naar de educatieruimte geloodst. Marijke heeft de leskoffer op tafel staan. Aan de hand van wat daarin zit, vertelt ze het verhaal. ‘We laten filmpjes zien en foto’s van Joodse gebruiken zoals Bar Mitswa.’ Ze opent de leskoffer en laat de gebedsriemen zien, een talliet en de Thora. ‘Ik vertel over Joodse gewoonten en feestdagen, afhankelijk van de tijd van het jaar. De sabbat komt altijd langs.’ Vervolgens blaast Jetse op de sjofar en gaan we over op het Purimfeest en dat is ons opstapje naar de Tweede Wereldoorlog, Anne Frank, de kampen en Gerda Steinhauer, die uit Elburg komt. Ook de in Elburg ondergedoken Lenie Duyzend komt regelmatig voorbij, zij was op de verjaardag van Anne Frank toen Anne haar dagboek kreeg.’
Opdrachten
Beneden in de sjoel worden de jongeren aan het werk gezet. Ze krijgen opdrachtkaarten en moeten daarmee aan de slag. ‘En als dat voorbij is, nemen we ze mee naar de begraafplaats, buiten op de stadswallen.’ Een bezoek van scholieren duurt ruim anderhalf uur. De jongeren zijn geïnteresseerd. ‘Anne Frank, van wie 75 jaar geleden het dagboek uitkwam, zegt ze over het algemeen wel wat, al wordt de kennis over de Tweede Wereldoorlog en de Joden minder. Als ze weggaan, horen we positieve reacties en bedankjes reacties. Het bezoek heeft indruk gemaakt. Als er moeders bij zijn, zeggen ze achteraf nogal eens dat ze iets gehoord hebben wat ze nog niet wisten en dat is voor ons een mooie opsteker.’ Dit voorjaar kwam er voor het eerst een klas uit Wuppertal op bezoek en ging het ‘auf Deutsch’. ‘De lerares was acht jaar geleden hier op bezoek geweest en onder de indruk. Ze zei tegen Teun Breen: ‘U heeft ons toen meegenomen naar de Joodse begraafplaats.’ Vervolgens is Teun met deze jongelui naar de begraafplaats gegaan.’
Vragen
Doorgaans komen er weinig vragen uit een groep scholieren, op de hogere klassen na. Marijke: ‘Onlangs stelde een jongen van het Van Kinsbergen College echt een heel goede vraag. ‘Hoe kunnen mensen weten dat je Joods bent?’ Ook verklaarde een leerling van een basisschool een keer heel plechtig: ‘Ik geloof in de Here Jezus Christus.’ Dan vertel ik dat Jezus een Jood was en zoek was en gevonden werd in de tempel. We pakken de Thorarol erbij en vertellen vervolgens het verhaal.’ Jetse: ‘Ze zijn muisstil als er over het Geheime Dorp wordt verteld. De oorlog spreekt ze heel erg aan.’
Uitbreiding
Tijdens corona kwamen de scholieren niet naar Elburg, maar gaven Marijke en Jetse op locatie voorlichting over Joods Elburg. ‘We zijn bijvoorbeeld diverse malen in Nunspeet, Wapenveld en Wezep geweest.’ Marijke en Jetse vormen de spil van de educatiecommissie van Museum Sjoel Elburg. Ze worden ondersteund door Teun Breen, Bert Rodenburg en Huib Kuiper. Maar Marijke en Jetse zijn beiden zeventigers en hoewel gezond van lijf en leden en fris van geest, benadrukken ze dat uitbreiding van de educatiecommissie bijzonder welkom is. ‘Wat er moet altijd iemand in de filmzaal zijn, door de stad wandelen en er gaat iemand mee naar de Joodse begraafplaats. We zouden wel meer versterking willen hebben van mensen die het verhaal kunnen en willen vertellen. Het is zulk mooi werk.’
Programma
Volgens het programma ‘Erfgoedleerlijn’ melden scholen zich aan via de cultuurmakelaar van Elburg – Jetse regelt vervolgens het bezoek. Hij maakt een rooster, zodat de vrijwilligers die Museum Sjoel Elburg draaiende houden, op de hoogte zijn als het een ‘volle bak’ gaat worden. De educatiecommissie ontvangt maximaal twee scholenbezoeken in de week, op maandag en donderdag.
Ga voor de volledige informatie over een bezoek van scholen aan Museum Sjoel Elburg naar:
https://sjoelelburg.nl/aanbod-onderwijs/
Bron: sjoelelburg.nl