"In de branche en bij de overheid is er te weinig aandacht voor de brandveiligheid van dieren in de steeds groter wordende stallen", oordeelde OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem, eind maart.
Zie ook: Vee kan geen kant op bij stalbrand, Onderzoeksraad wil maatregelen
De in Doetinchem geboren Thom van Campen is voor de VVD in de Tweede Kamer belast met landbouw. Over de stalbrand in Elspeet waarbij meer dan tweehonderd kalveren het leven lieten, zegt hij: "Dit is keer op keer verschrikkelijk voor de boer en zijn dieren. Hopelijk wordt snel duidelijk wat de oorzaak van de brand was."
VVD wil afspraken met minister
De VVD heeft al meerdere malen gepleit voor steun aan boeren om dit soort tragedies te voorkomen, zegt Van Campen. "Het kabinet komt binnenkort met een reactie op de studie van de OVV. Wij willen dan ook met de minister hierover afspraken maken. En er voor zorgen dat er goede overeenstemming wordt gevonden samen met de sector om dit soort tragedies te voorkomen."
Veestallen die sinds 2014 worden gebouwd moeten direct van buitenaf toegankelijk zijn, technische ruimtes moeten gescheiden zijn van ruimtes waar dieren in verblijven en in de technische ruimtes moet branddetectieapparatuur aanwezig zijn. Die nieuwe, aangescherpte regels gaan de Partij voor de Dieren niet ver genoeg.
Een motie van de partij in 2019 voor nog strengere brandveiligheidsregels in de veehouderij strandde in de Tweede Kamer.
Partij voor de Dieren: schonere lucht in stal door minder dieren
Negentig procent van de ammoniakemissie in Nederland komt uit de landbouw en met name uit mest, stelt de Wageningen Universiteit. Ammoniak komt vooral vrij in stallen en bij het uitrijden van mest.
Stallen zijn voorzien van luchtwassers, die filteren ammoniak in een stal uit de lucht. Luchtwassers in de stallen vormen een groot risico omdat via de leidingen het vuur zich razendsnel door de hele stal verspreidt, stelt de Partij voor de Dieren. "De lucht schoner maken moet je doen door minder dieren te houden. In de grote Nederlandse stallen zitten veel meer dieren opgesloten dan nog veilig kan. Bij een brand zitten ze als ratten in de val."
Zie ook: Honderden kalveren dood bij stalbrand in Elspeet, drie schuren volledig verwoest
In reactie op het OVV-rapport brak de BoerBurgerBeweging (BBB) een lans voor boeren. Instanties als Wakker Dier en de Dierenbescherming zouden elk jaar een substantieel deel van hun subsidies uit onder meer de Postcodeloterij moeten afstaan aan veehouders die daardoor hun stallen brandveiliger kunnen maken. Ook de overheid moet meer geld uittrekken om boeren te helpen met het brandveiliger maken van hun stallen, oordeelde de BBB.
'Stallen gaan jaren mee'
"Als een ondernemer nu een stal bouwt moet die voldoen aan strenge eisen, maar stallen gaan 20 tot 30 jaar mee", licht Kamerlid Caroline van der Plas van BBB toe. "Er zijn dus ook veel oude stallen. Het is de uitdaging om deze oudere stallen brandveilig te maken. Zo gaat de elektra vaker gekeurd worden en wordt er gewerkt aan betere branddetectie. We zien echter dat beleid op andere terreinen vaak averechts werkt voor de brandveiligheid: zo werken luchtkanalen als aanjagers voor brand. Deze luchtkanalen worden bijvoorbeeld gebruikt voor luchtwassers."
Daarnaast wordt het bestrijden van ongedierte steeds meer beperkt, maar ongeveer een kwart van de stalbranden wordt waarschijnlijk veroorzaakt door knaagdieren, aldus Van der Plas. "Er wordt vaak geroepen dat sprinklers het probleem oplossen, maar dat is niet zo. Die zitten onder het dak terwijl vaak juist het dak in brand staat. De sprinklers gaan pas werken als de temperatuur heel hoog is en dan staat het dak vaak al in brand. Brandveiligheid is dus echt een zeer complex onderwerp."
Het aanpassen van stallen vraagt veel geld, geld dat de ondernemer vaak niet heeft. Van der Plas: "De ondernemer heeft niet de mogelijkheid om deze investeringen te vertalen in een hogere consumentenprijs. Het is dus belangrijk dat we dit probleem samen oplossen en de ondernemer daarbij helpen."
LTO: we voelen verantwoordelijkheid
“Heel veel veehouders hebben extra inspanningen gedaan ter verbetering van de brandveiligheid", meldt Jeannette van de Ven van LTO Nederland. "Ondanks deze inspanningen zien we helaas nog niet de gewenste verbeteringen om het jaarlijks aantal dierlijke slachtoffers te verminderen. Ook is het vaak nog moeilijk te achterhalen hoe een stalbrand is ontstaan. We voelen verantwoordelijkheid.”
'Elke stalbrand is er één te veel'
Samen met LTO, de Dierenbescherming, de Rijksoverheid en het Verbond van Verzekeraars probeert Brandweer Nederland al jaren de brandveiligheid in veestallen te vergroten, zodat er minder dieren omkomen door branden. Dat laat Roelf Knoop van Brandweer Nederland weten.
Hij heeft niet de illusie dat stalbranden zullen stoppen. "We houden de ambitie om de stallen brandveiliger te maken. Er zijn gezamenlijk stappen gezet, maar we zien dat nog onvoldoende in de cijfers terug. En dat is teleurstellend, omdat iedere stalbrand er één te veel is. Een brand zorgt voor veel dierenleed en is voor veel veehouders en hun familie en medewerkers een traumatische ervaring. Ook de impact op onze brandweercollega’s is altijd enorm. De brandweer staat bij dit soort branden vaak voor een haast onmogelijke opgave."
Elke stalbrand onderzoeken lukt niet
Elke stalbrand onderzoeken lukt niet, aldus Knoop. "We zetten stevig in op een landelijke, eenduidige manier van onderzoek en registratie van stalbranden zodat er betere conclusies kunnen worden getrokken. Daarnaast participeren we in tientallen voorlichtingsbijeenkomsten om kennis van brand en brandpreventie over te brengen en het veiligheidsbewustzijn te vergroten."